Negatieve stroomprijzen ontstaan wanneer het aanbod groter is dan de vraag. Met de toenemende uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen wordt dit onderwerp vooral relevant voor exploitanten van fotovoltaïsche installaties, wanneer de installaties tijdens periodes met negatieve stroomprijzen van het net worden gehaald. In Duitsland is er in deze periodes geen terugleververgoeding meer. Bovendien wordt de afrekeningsperiode omgezet van per uur naar per kwartier.

Negatieve elektriciteitsprijzen betekenen dat elektriciteitsleveranciers moeten betalen voor de afname van hun elektriciteit. Dit gebeurt wanneer de vraag laag is, het aanbod echter groot en het net geen elektriciteit kan opnemen. Dit fenomeen doet zich bijvoorbeeld voor wanneer er bij harde wind en zonneschijn een overvloed aan elektriciteit wordt geproduceerd, maar er onvoldoende opslagcapaciteit of exportmogelijkheden zijn. In dergelijke gevallen worden bijvoorbeeld grote fotovoltaïsche installaties afgeregeld of volledig van het net gehaald, omdat ze anders zouden moeten betalen voor de afname van hun elektriciteit en de elektriciteitsprijs met hun aanbod nog verder in de negatieve zone zouden duwen.

Negatieve elektriciteitsprijzen meestal rond het middaguur en van april tot september

Negatieve elektriciteitsprijzen volgen bepaalde patronen. Gedurende de dag komen ze in het Duitse net vaak voor tussen 10.00 en 17.00 uur, met een piek tussen 12.00 en 15.00 uur. (Grafiek 1)

In de loop van het jaar zijn de meeste uren met negatieve elektriciteitsprijzen te vinden in de maanden april tot september. Zowel de verdeling per uur in de loop van de dag als de verdeling per maand laten een duidelijk meteorologisch verband zien: ’s middags is de zonnestraling het intensiefst en april tot september zijn de zonnigste maanden van het jaar. (Grafiek 2).

Als we kijken naar de verdeling van negatieve elektriciteitsprijzen over de weekdagen, zijn vooral zaterdagen en zondagen getroffen, omdat er dan minder wordt gewerkt en grote verbruikers geen energie nodig hebben. Netwerken raken dan sneller overbelast en fotovoltaïsche installaties worden vaker uitgeschakeld. (Grafiek 3).

Wetswijziging maakt een einde aan terugleververgoeding in tijden van negatieve elektriciteitsprijzen

Om de uitdagingen van negatieve elektriciteitsprijzen het hoofd te bieden, heeft de Duitse Bondsdag op 31 januari een nieuwe wet aangenomen, die op 14 februari door de Bondsraad is goedgekeurd. Onder andere in de wet op hernieuwbare energie (EEG) worden de regels voor de vergoeding van EE-installaties in tijden van negatieve elektriciteitsprijzen aangepast:

• Het recht op vergoeding bij negatieve prijzen voor nieuwe installaties komt in principe te vervallen. Om de hoeveelheid elektriciteit te bepalen waarvoor de vergoeding komt te vervallen, is de installatie van een intelligent meetsysteem verplicht.
• Met de omschakeling van de officiële spotmarktprijs naar kwartierwaarden komt de vergoeding ook al vanaf het eerste kwartier met negatieve prijzen te vervallen.
• Netbeheerders hoeven in de toekomst bij nieuwe installaties geen compensatie te betalen voor gederfde vergoedingen in geval van een beperking. Installatiebeheerders kunnen in tijden met negatieve elektriciteitsprijzen de elektriciteit dan zelf verbruiken of tijdelijk opslaan in een opslagplaats.
• Gederfde subsidieperiodes worden tot nu toe toegevoegd aan de 20-jarige vergoedingsperiode. Dat blijft ook in de toekomst zo en garandeert de investeringszekerheid. Er wordt echter een nieuwe formule voor het toevoegen aan PV geïntroduceerd, die beter dan voorheen rekening houdt met het seizoensgebonden verschil in de elektriciteitsproductie bij fotovoltaïsche energie.

Tegenmaatregelen: elektriciteitsopslag en verticale agri-PV

Negatieve elektriciteitsprijzen vormen een economische uitdaging voor exploitanten van fotovoltaïsche installaties, omdat hun installaties in deze periodes vaak worden teruggeschroefd. Door gerichte planning kunnen echter effectieve tegenmaatregelen worden genomen:

Geïntegreerde stroomopslagsystemen kunnen overtollige stroom opslaan en deze vervolgens terugleveren wanneer de vraag weer is gestegen.

Aangepaste PV-constructie: Een alternatief voor de klassieke zuidoriëntatie van PV-installaties is verticale agri-PV. Deze produceert piekvermogen ’s ochtends rond 08:00 uur en ’s middags rond 18:00 uur, terwijl hij tussen 11:00 en 14:00 uur – de tijden van negatieve stroomprijzen – minder vermogen levert. Hierdoor wordt de afhankelijkheid van ongunstige marktprijzen aanzienlijk verminderd.

Een vergelijking van de originele prestatiecurves van een op het zuiden georiënteerde openluchtinstallatie en een verticale agri-PV-installatie van de Nederlandse projectontwikkelaar Profinergy B.V. toont duidelijk de voordelen van deze constructie aan.

Innovatieve oplossingen verbeteren de rendabiliteit en acceptatie

Negatieve stroomprijzen vormen een uitdaging voor exploitanten van fotovoltaïsche installaties, vooral als ze gebonden zijn aan de marktprijs. Een combinatie van in zonneparken geïntegreerde opslagoplossingen en een constructie als verticale agri-PV helpt effectief om dit tegen te gaan en de rendabiliteit van een installatie aanzienlijk te verbeteren. Met de ontwikkeling van de elektriciteitsmarkt naar steeds meer hernieuwbare energie spelen innovatieve oplossingen voor periodes met een hoog aanbod en negatieve elektriciteitsprijzen een steeds belangrijkere rol om de rendabiliteit en acceptatie van hernieuwbare energie-installaties duurzaam te verbeteren. Profinergy B.V. heeft de genoemde oplossingen al met succes gerealiseerd en staat open voor vragen.

Wilt u meer weten over de mogelijkheden van batterijen en agri-PV in Duitsland? Neem dan contact op met onze Business Development Manager:

Christian Steinberg
Business Development Manager Germany
Mobile: + 49 175 5943143
E-mail: christian@profinrg.com